De wedstrijd en de scheidsrechter bij pool

Een partij pool speel je tot een afgesproken aantal racks: elke gewonnen rack is een punt. Spelers noemen zo'n partij een race. De scheidsrechter beslist over wat er aan tafel gebeurde en zijn beslissing over de feiten is definitief.

Een partij is een wedstrijd tussen twee spelers. Bij 8-ball, 9-ball en 10-ball tel je per rack. Wie als eerste het afgesproken aantal racks heeft, wint de partij. Hoeveel racks er nodig zijn, verschilt per toernooi en per ronde.

De spelers breken om en om: na elke rack breekt de ander.

Een partij kan ook in sets worden verdeeld. Je wint de partij dan met een afgesproken aantal sets, en elke set met een afgesproken aantal racks. Ook dat aantal staat in de aankondiging van het toernooi.

Je bent zelf verantwoordelijk voor het kennen van de regels en het speelschema van het toernooi. Zorg dus dat je weet hoe lang de race is en wanneer je moet spelen.

De scheidsrechter beslist over wat er aan tafel gebeurde. Welke bal raakte de speelbal als eerste, raakte een bal de band, was de stoot een foul? Ben je het niet met hem eens, dan mag je hem vragen zijn beslissing nog eens te bekijken. Over de feiten is zijn beslissing definitief.

Vind je dat de scheidsrechter een regel verkeerd toepast, dan vraag je een uitspraak aan de wedstrijdleiding. Het toernooi wijst die instantie aan. De scheidsrechter onderbreekt het spel zolang die vraag loopt. Doorspelen terwijl het spel is onderbroken, is onsportief gedrag.

Op de club en in het café staat er meestal geen scheidsrechter. Dan nemen jullie samen deze rol. Wie iets ziet, zegt het meteen. Bij twijfel bespreek je het voordat de volgende stoot wordt gespeeld.

Een bal die tegen een andere bal of tegen de band ligt, heet vast. Een bal geldt alleen als vast tegen de band als de scheidsrechter, de speler aan tafel of de tegenstander dat vooraf zegt.

Voor de speelbal die tegen een objectbal ligt, is het nog strenger. Alleen de scheidsrechter of de tegenstander stelt dat vast. Het is jouw verantwoordelijkheid om erom te vragen voordat je stoot. Laat vooraf vaststellen dat een bal vast ligt, anders geldt hij als los.

Ligt de speelbal vast tegen een objectbal die je mag spelen, dan mag je ernaartoe stoten. Beweegt die bal, dan geldt hij als geraakt door de speelbal. Zonder die vaststelling kan dezelfde stoot een foul zijn.

Wie opgeeft, verliest de partij. Opgeven kan ook zonder woorden. De WPA (World Pool-Billiards Association, de wereldbond) geeft zelf een voorbeeld. Schroef je je keu uit elkaar terwijl je tegenstander aan tafel staat in de beslissende rack, dan is dat opgeven.

Houd je keu dus bij elkaar tot de partij echt voorbij is.

Een patstelling ontstaat als het spel niet meer vooruitkomt, bijvoorbeeld omdat beide spelers alleen nog verdedigend spelen. Ziet de scheidsrechter dat er geen voortgang is, dan kondigt hij dat aan. Elke speler krijgt dan nog drie beurten aan tafel.

Ziet de scheidsrechter daarna nog steeds geen voortgang, dan roept hij de patstelling uit. Zijn beide spelers het erover eens, dan mogen ze de patstelling meteen accepteren, zonder de drie extra beurten.

Bij 8-ball, 9-ball en 10-ball breekt na een patstelling de speler die de rack oorspronkelijk brak opnieuw. De rack begint dus van voren af aan.

Vindt de scheidsrechter dat je te langzaam speelt, dan vraagt hij je sneller te spelen. Helpt dat niet, dan mag hij een shot clock (een tijdslimiet per stoot) instellen voor de rest van de partij. De shot clock geldt voor beide spelers. Overschrijd je de tijd, dan is dat een standaardfoul.

Onsportief gedrag is gedrag met opzet dat de sport in een slecht daglicht stelt. Ook gedrag dat het spel zo verstoort dat het niet meer eerlijk te spelen is, valt eronder. De WPA noemt deze voorbeelden:

• Je tegenstander afleiden.
• Ballen verplaatsen anders dan met een stoot.
• Met opzet een miscue (de tip glijdt van de speelbal af) spelen.
• Doorspelen nadat een foul is gemeld of het spel is onderbroken.
• Oefenen tijdens de partij.
• De tafel markeren.
• Het spel vertragen.
• Materiaal gebruiken waarvoor het niet bedoeld is.

Onsportief gedrag is opzet en de scheidsrechter kiest de straf. De gewone straf is die van een ernstige foul. Afhankelijk van wat er gebeurde, mag de scheidsrechter ook kiezen voor:

• Een waarschuwing.
• De straf van een standaardfoul, die bij 9-ball en 10-ball meetelt voor drie fouls op rij.
• Het verlies van een rack, een set of de partij.
• Verwijdering uit het toernooi.

Welke straf het wordt, hangt af van hoe ernstig het gedrag was.